Boekbespreking

Eet is genetisch (op Vlaamse wijze)

Auteur(s): Paul Van Cappellen

Publicatie: 26 januari 2005

Het Vlaams Interuniversitair Instituut voor Biotechnologie (VIB) werd bijna 10 jaar geleden opgericht. Het was een van de paradepaardjes van Minister-President Luc Van den Brande. Dit samenwerkingsverband tussen diverse universiteiten moest de biotechnologische revolutie in Vlaanderen nieuwe impulsen geven om ons onderzoek en onze economie in de 21ste eeuw naar de wereldtop te leiden. Het instituut is ondertussen houder van een serieuze portefeuille patenten, hielp tientallen bedrijven uit de grond stampen of hun productiemethodes op punt te stellen en koestert zijn opdracht om de gentechnologie in Vlaanderen meer bekendheid te geven.

Komt zo'n instituut nu met een gepopulariseerd boek op de markt. Wij citeren even uit de beleidsnota 2004: "Innovaties van VIB-wetenschappers dienen ook als bron voor publieksinformatie. In Europa wordt een hevig debat over bepaalde toepassingen van biotechnologie, vooral in de landbouw. Veelal polariseert de discussie zich tussen rabiate tegenstanders en onvoorwaardelijke voorstanders van gentechnologie. Er is dus nood aan nuancering, met wetenschappelijk onderbouwde feiten en gegevens."

Wetenschappelijke waarde heeft het boek alleszins - alleen al daarom is het toch het lezen waard - maar objectief durven we het niet te noemen. Gezien de andere opdrachten en werkzaamheden van het VIB kon men ook moeilijk meer verwachten dan zoiets als fraai geïllustreerd propagandamateriaal. Goed, hier en daar komen een aantal punten van kritiek en ongemakken even om de hoek kijken als het gaat over de potentiële risico's voor het leefmilieu, de biodiversiteit en de haalbaarheid van de innovaties in de derde wereld, maar het blijft allemaal braaf en wordt overgenuanceerd met een stortvloed aan positief nieuws.

Niet dat er geen positieve aspecten zijn aan de nieuwe technologie, in tegendeel, maar er wordt bijvoorbeeld nergens melding gemaakt van de ware belangen achter de nieuwe technieken en de impact ervan op de organisatie van onze voedselvoorziening. De realiteit is dat dit soort technologie nog meer het monopolie van enkele grote agro-industriële corporaties versterkt en de boeren nog meer degradeert tot derderangswerknemers in een zelfstandigenstatuut. Hier én in het zuidelijk halfrond.

Genmanipulatie slaagt er niet in om de voedselproblemen in de derde wereld op te lossen, slaagt er niet in de landbouw noemenswaardig duurzamer te maken en lost de sociale problemen van de landbouwers niet op. De laatste vier jaar hebben maar liefst 2.000 Vlaamse veehouders hun bedrijf stopgezet... De drijfveer achter de technologische toepassing is niet de bevordering van het welzijn of de duurzaamheid, maar zuiver winstbejag. De nieuwste ontwikkelingen dus voorstellen als een wondermedicijn is dus van das Gute zu viel. De theorie is de praktijk niet...

Dat de risico's niet gering zijn is deze zomer nog maar eens gebleken toen het federaal Voedselagentschap een partij uit de Verenigde Staten geïmporteerde maïs uit de handel haalde omdat het verboden GGO's bevatte. Overheid, consumenten en milieubeweging zijn immers niet happig op het zogenaamd Frankensteinvoedsel en dat zint de industrie niet.

Op pagina 95 toont het VIB zich dan ook een trouw volgeling van zijn meesters: "Doordat de transgene gewassen in Europa voorlopig weinig of niet op de markt worden toegelaten, bestaat het gevaar dat de financiering voor dergelijk onderzoek stopgezet wordt." Zo, nu weten we misschien waarom deze genuanceerde wetenschappelijk onderbouwde feiten zonodig in boekvorm op het publiek moest losgelaten worden: vreest het VIB voor zijn royale subsidies van de Vlaamse regering?

Genen op je bord, door Ann Van Gysel e.a., Deel 76 van de Wetenschappelijke Bibliotheek van Natuurwetenschap en Techniek, Uitgeverij Veen Magazines ism. het Vlaams Interuniversitair Instituut voor Biotechnologie (VIB), januari 2004, ISBN 90-7698-819-6, 271 pagina's, 40.50 €